موضوع: برنامه کاشت سالانه باغچه برای اقلیم شیراز — زمستان سرد با یخبندان احتمالی، تابستان گرم و خشک
باغچه خوب، باغچه‌ای است که در هر فصل چیزی برای کاشتن و چیزی برای چیدن دارد. ولی هر گیاهی، فصل خودش را دارد؛ بذری که در گرمای تابستان بکاری، جوانه نمی‌زند و گلی که پیش از یخبندان بکاری، یخ می‌زند. این تقویم، برنامه کاشت فصلی را برای اقلیم شیراز می‌گوید؛ جایی که زمستان سرد می‌شود و تابستان گرم و خشک است. تاریخ‌های دقیق یخبندان، هر سال کمی فرق می‌کند؛ پس این تقویم را با هوای همان سال هماهنگ کن.
پاییز (مهر تا آذر)؛ فصل کاشت پیازها — اکنون
پاییز، مهم‌ترین فصل کاشت باغچه است، چون پیازهای بهاری باید پیش از سرما در خاک باشند تا سرما ببینند و بهار گل بدهند:
- پیازهای بهاری: لاله، نرگس، سنبل و زعفران زینتی را در مهر و آبان بکار؛ عمق کاشت معمولاً ۲ تا ۳ برابر ارتفاع پیاز است.
- سبزی‌های برگ‌دار: اسفناج، کاهو، جعفری و گشنیز در هوای خنک پاییز خوب می‌رویند.
- گل بنفشه (پانسی): گل پاییزی و زمستانی باغچه است و سرمای ملایم را تحمل می‌کند.
- سیر و پیاز: سیر و پیاز خوراکی را در پاییز بکار تا بهار برداشت کنی.
- نکته: پس از کاشت پاییزی، خاک را مرطوب نگه دار تا پیازها پیش از سرما ریشه بدهند.
زمستان (دی تا اسفند)؛ فصل استراحت و محافظت
- محافظت از یخبندان: روی بوته‌های حساس، مالچ (پوشش کاه یا برگ خشک) بریز و گلدان‌ها را به جای سرپوشیده ببر.
- هرس: درختان و درختچه‌های خزان‌دار را در خواب زمستانی، یعنی دی و بهمن، هرس کن؛ هرس در خواب، به گیاه شوک نمی‌دهد.
- کاشت: کاشت تازه در زمستان، جز سبزی‌های مقاوم به سرما در گلخانه، توصیه نمی‌شود.
- برنامه‌ریزی: زمستان بهترین وقت برای کشیدن نقشه باغچه بهار و سفارش بذر و پیاز است.
بهار (فروردین تا خرداد)؛ فصل کاشت اصلی
- پس از رفع یخبندان: وقتی خطر یخبندان شبانه گذشت (معمولاً اواخر اسفند تا فروردین)، کاشت بهاری را شروع کن.
- گل‌های تابستانی: اطلسی، جعفری، آهار و شاهپسند را در فروردین و اردیبهشت بکار.
- صیفی‌جات: گوجه، فلفل، بادمجان و خیار را پس از گرم شدن خاک بکار؛ کاشت زودتر از موعد، در سرمای بهاری از بین می‌رود.
- چمن: بهار بهترین وقت برای کاشت بذر چمن و ترمیم چمن کهنه است.
- کوددهی: در بهار، خاک باغچه را با کود پوسیده تقویت کن تا گیاهان فصل رشد را قوی شروع کنند.
تابستان (تیر تا شهریور)؛ فصل نگهداری و آبیاری
- کاشت: در گرمای تابستان، کاشت تازه کمتر جواب می‌دهد؛ فقط گیاهان مقاوم به گرما مثل خرفه زینتی و ناز را بکار.
- آبیاری: صبح زود یا غروب آب بده؛ آبیاری ظهر تابستان، آب را تبخیر می‌کند و برگ‌ها را می‌سوزاند.
- مالچ: روی خاک باغچه مالچ بریز تا رطوبت بماند و علف هرز کمتر شود.
- برداشت: تابستان فصل برداشت صیفی‌جات و گل‌های تابستانی است؛ گل‌های پژمرده را مرتب بچین تا گلدهی ادامه پیدا کند.
جدول خلاصه فصلی
| فصل | چه بکاریم؟ | چه نکنیم؟ |
|---|---|---|
| پاییز | پیاز بهاری، سبزی برگ‌دار، بنفشه، سیر و پیاز | کاشت گل‌های حساس به سرما |
| زمستان | تقریباً هیچ؛ فقط محافظت و هرس خواب | کاشت در هوای یخبندان |
| بهار | گل تابستانی، صیفی‌جات، چمن | کاشت پیش از رفع یخبندان |
| تابستان | گیاه مقاوم به گرما، نگهداری و برداشت | کاشت بذر لطیف در گرمای ظهر |
سه اشتباه رایج در کاشت فصلی
- کاشت در فصل اشتباه: رایج‌ترین علت نگرفتن بذر و پیاز است؛ پیش از کاشت، فصل مناسب همان گیاه را بپرس.
- آبیاری ظهر تابستان: آب تبخیر می‌شود و برگ می‌سوزد؛ صبح زود یا غروب آب بده.
- فراموشی مالچ: خاک بدون پوشش، در گرما خشک و در سرما یخ می‌زند؛ مالچ، ارزان‌ترین بیمه باغچه است.